A top expert warns that the rare European wildcat is silently vanishing in Polish forests due to uncontrolled interbreeding with domestic cats and shrinking natural habitats. <\/p>\n
Ekspert alarmuje: Unikalny polski ssal na skraju wygini\u0119cia. Gatunek znika po cichu i niezauwa\u017calnie<\/p>\n
W polskich lasach od dekad dochodzi do cichego procesu, kt\u00f3ry mo\u017ce doprowadzi\u0107 do ca\u0142kowitego wymazania z mapy naszej fauny jednego z najrzadszych dzikich ssak\u00f3w. \u017bbik europejski \u2013 obj\u0119ty w Polsce \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105 \u2013 powoli przestaje istnie\u0107 w swojej czystej formie. Wszystko przez niekontrolowane krzy\u017cowanie z kotami domowymi, w wyniku kt\u00f3rego rodzi si\u0119 p\u0142odne potomstwo. W rozmawiaj\u0105cej z PAP prof. Mart\u0105 Mendel ze Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) nauce i samorz\u0105dom brakuje gotowych rozwi\u0105za\u0144, a w niekt\u00f3rych regionach Europy na ratunek jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n
Cicha katastrofa genetyczna. Dlaczego polski dziki ssak jest na skraju wygini\u0119cia?<\/p>\n
\u017bbik europejski i kot domowy \u017cyj\u0105 obok siebie od tysi\u0105cleci, jednak to w\u0142a\u015bnie ostatnie dekady przynios\u0142y gwa\u0142towny wzrost skali hybrydyzacji. G\u0142\u00f3wnym czynnikiem niszcz\u0105cym czyst\u0105 populacj\u0119 jest kurczenie si\u0119 naturalnych siedlisk. Dzikie zwierz\u0119ta zmuszone s\u0105 do zbli\u017cania si\u0119 do ludzkich osiedli, gdzie \u0142atwo wchodz\u0105 w kontakt z wolno \u017cyj\u0105cymi lub wychodz\u0105cymi kotami.<\/p>\n
Spadek liczebno\u015bci samych \u017cbik\u00f3w pot\u0119guje problem \u2013 gdy o partnera w\u0142asnego gatunku jest trudno, zwierz\u0119ta te \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z kotami domowymi. Efektem takich krzy\u017c\u00f3wek s\u0105 tzw. koto\u017cbiki. Poniewa\u017c oba gatunki posiadaj\u0105 identyczn\u0105 liczb\u0119 38 chromosom\u00f3w oraz niemal bli\u017aniaczy profil DNA, ich potomstwo jest w pe\u0142ni p\u0142odne. To z kolei prowadzi do nieodwracalnego rozmywania czystej puli genowej dzikiego ssaka.<\/p>\n
Lekcja ze Szkocji i sytuacja w Polsce. Czy ten scenariusz si\u0119 powt\u00f3rzy?<\/p>\n
Skrajnym przyk\u0142adem konsekwencji tego procesu jest Szkocja, gdzie \u017cbik europejski zosta\u0142 ju\u017c uznany za gatunek funkcjonalnie wymar\u0142y w\u0142a\u015bnie przez masow\u0105 hybrydyzacj\u0119. Jak wskazuje prof. Marta Mendel z SGGW w rozmowie z Polsk\u0105 Agencj\u0105 Prasow\u0105 (PAP), w Polsce najwi\u0119ksza populacja \u017cbika wyst\u0119puje w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci kraju, m.in. w rejonie Karpat Wschodnich, Babiej G\u00f3ry, Beskidu Niskiego oraz Magurskiego Parku Narodowego.<\/p>\n
\u201eNie dysponujemy jednak badaniami, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby precyzyjnie okre\u015bli\u0107, jaki odsetek polskich \u017cbik\u00f3w ma ju\u017c domieszk\u0119 gen\u00f3w kota domowego\u201d \u2013 przyznaje w wywiadzie dla PAP prof. Marta Mendel z SGGW.<\/p>\n
Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, \u017ce hybryd nie da si\u0119 wiarygodnie rozpozna\u0107 na pierwszy rzut oka. Wizualnie koto\u017cbik mo\u017ce by\u0107 niemal identyczny ze \u017cbikiem, a jednoznaczn\u0105 odpowied\u017a daj\u0105 dopiero specjalistyczne badania genetyczne.<\/p>\n
Nie tylko utrata gen\u00f3w. Gro\u017ane choroby i brak sp\u00f3jnych procedur<\/p>\n
Zacieranie si\u0119 granic gatunkowych to nie jedyne zagro\u017cenie. Bliski kontakt zwierz\u0105t dzikich z domowymi sprzyja przenoszeniu niebezpiecznych chor\u00f3b bakteryjnych, wirusowych i paso\u017cytniczych. Dzikie populacje, nieobj\u0119te opiek\u0105 weterynaryjn\u0105, s\u0105 na nie wyj\u0105tkowo podatne. Ponadto narastaj\u0105cym problemem staje si\u0119 lekooporno\u015b\u0107, kt\u00f3rej geny mog\u0105 trafia\u0107 z otoczenia cz\u0142owieka bezpo\u015brednio do las\u00f3w.<\/p>\n
Obecnie w Polsce brakuje jednoznacznych, og\u00f3lnokrajowych procedur post\u0119powania w przypadku od\u0142owienia hybrydy. Cho\u0107 s\u0142usznym rozwi\u0105zaniem wydaje si\u0119 kastracja lub sterylizacja schwytanego miesza\u0144ca, prawo administracyjne wymaga precyzyjnych kategorii, kt\u00f3rych w biologii nie da si\u0119 \u0142atwo wyznaczy\u0107.<\/p>\n
Jak ocali\u0107 \u017cbika? Kluczowa rola w\u0142a\u015bcicieli kot\u00f3w i rejestracji<\/p>\n
Eksperci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce kluczem do uratowania polskiego \u017cbika przed losem jego szkockich krewniak\u00f3w jest edukacja spo\u0142eczna oraz odpowiedzialno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bcicieli zwierz\u0105t domowych. Niewypuszczanie kot\u00f3w bez nadzoru na obszarach przylegaj\u0105cych do ostoi dzikiej przyrody mo\u017ce realnie ograniczy\u0107 skal\u0119 problemu.<\/p>\n
Krokiem w dobr\u0105 stron\u0119 jest r\u00f3wnie\u017c nowo przyj\u0119ta ustawa o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Ps\u00f3w i Kot\u00f3w, kt\u00f3ra u\u0142atwi kontrol\u0119 populacji zwierz\u0105t. Polska fauna ma wci\u0105\u017c wi\u0119ksz\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i bogatsze ekosystemy ni\u017c Europa Zachodnia, co daje realn\u0105 nadziej\u0119 na uratowanie tego wyj\u0105tkowego dzikiego ssaka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A top expert warns that the rare European wildcat is silently vanishing in Polish forests due to uncontrolled interbreeding with domestic cats and shrinking natural habitats. Silent Genetic Catastrophe Threatening Poland’s Wild Mammals Ekspert alarmuje: Unikalny polski ssal na skraju wygini\u0119cia. Gatunek znika po cichu i niezauwa\u017calnie W polskich lasach od dekad dochodzi do cichego […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wpai_generated_summary":"","footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-19421","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-expat-life"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19421"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19421\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bizonews.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}