End of Barriers in Courts? Government Wants to Guarantee Sign Language Interpreter Assistance

The government adopted a Ministry of Justice draft ensuring free sign language interpreters for deaf individuals in court proceedings, alongside digitizing expert witness lists.

End of Barriers in Courts? Government Wants to Guarantee Sign Language Interpreter Assistance

Koniec barier w sądach? Rząd chce zagwarantować pomoc tłumacza języka migowego

Rząd przyjął we wtorek projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, który zakłada zapewnienie osobom głuchym bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego w postępowaniach sądowych – na zasadach takich samych, jakie obowiązują w przypadku tłumacza języka obcego dla osób nieznających języka polskiego.

„Rozwiązanie ma usunąć bariery, które mogły zniechęcać osoby głuche do udziału w postępowaniach sądowych” – podkreślono w komunikacie po posiedzeniu rządu.

Bezpłatny tłumacz języka migowego dla osób głuchych w sądzie

Poza zapewnieniem tłumaczy języka migowego, drugim celem planowanej nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych jest rozpoczęcie obszernych zmian dotyczących funkcjonowania biegłych sądowych.

Zgodnie z proponowaną nowelizacją, w Prawie o ustroju sądów powszechnych ma pojawić się nowy przepis, bezpośrednio po tym stanowiącym, że „osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem polskim ma prawo do występowania przed sądem w znanym przez nią języku i bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza”. Dodawana regulacja w sposób jednoznaczny ma stanowić, że „osoba głucha oraz osoba doświadczająca trwale lub okresowo trudności w komunikowaniu się z powodu niedosłuchu mają prawo do występowania przed sądem w znanym im języku migowym oraz prawo do bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza tego języka”.

Takie uzupełnienie ustawy jest wynikiem uwzględnienia petycji Stowarzyszenia Polski Instytut Praw Głuchych przez resort sprawiedliwości oraz sejmową komisję ds. petycji.

Wprawdzie – jak zaznaczano – część sądów już obecnie w praktyce udziela pomocy tłumacza języka migowego osobom głuchym, opierając się na ogólnym przepisie dotyczącym pomocy tłumaczy w sądach. Jednak – podkreśla Ministerstwo Sprawiedliwości – dodanie dodatkowego przepisu w tej sprawie rozstrzygnie tę kwestię w sposób jednoznaczny i „zniesie także barierę dla osób głuchych dochodzenia swoich praw ze względu na ewentualne dodatkowe koszty związane z udziałem tłumacza języka migowego w postępowaniu”.

Electronic Lists of Court Experts and Digitalization

Elektroniczne listy biegłych sądowych. MS zapowiada cyfryzację

Druga istotna zawarta w projekcie zmiana ma zapewnić możliwość prowadzenia list biegłych sądowych w postaci elektronicznej. „Elektroniczna lista ułatwi wyszukiwanie aktualnych informacji o biegłych i usprawni ich wyznaczanie do konkretnych spraw” – przewiduje resort.

Obecnie listy biegłych są prowadzone głównie w formie papierowej, a „po zmianach będą dostępne także w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości”.

Ponieważ zagadnienia związane z przetwarzaniem danych osobowych biegłych sądowych mają zostać zapisane w ustawie, projektowana regulacja przewiduje dodanie przepisów „stanowiących podstawę przetwarzania danych osobowych biegłych w zakresie: imienia i nazwiska biegłego, numeru PESEL (…), specjalizacji, terminu, do którego biegły został ustanowiony, adresu do korespondencji, numeru telefonu i adresu poczty elektronicznej”. W praktyce biegli sądowi zostaliby objęci funkcjonującym od dekady Rejestrem Osób Biorących Udział w Postępowaniu Sądowym (ROBUS) zawierającym dane adwokatów i radców prawnych.

Według planowanego przepisu przejściowego prezes sądu okręgowego wzywałby biegłych wpisanych obecnie na listę do uzupełnienia brakujących danych i uzupełniał listę biegłych o te dane w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie nowelizacji.

Reforma biegłych sądowych i dalsza cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości

Co istotne, planowana zmiana ma stanowić pierwszy krok szerszych reform odnoszących się do biegłych sądowych. MS przypomina bowiem, że trwają prace nad projektem oddzielnej ustawy o biegłych sądowych oraz instytucjach opiniujących, który zakłada „znacznie dalej idące rozwiązania”.

W uzasadnieniu obecnego projektu zapewniono, że „proponowane obecnie rozwiązania nie są sprzeczne z założeniami projektu ustawy o biegłych sądowych oraz instytucjach opiniujących w zakresie istnienia centralnej listy biegłych sądowych i jej informatyzacji – przeciwnie, projektowane zmiany stanowią krok w kierunku stanu prawnego planowanego w tej ustawie”.

Ponadto zmiany zawarte w planowanej nowelizacji mają ułatwić wprowadzanie „jednolitych standardów bezpieczeństwa, wydajności i rozwoju systemów informatycznych wykorzystywanych przez sądy”.

„Zmiany wspierają dalszą cyfryzację wymiaru sprawiedliwości. Projekt wpisuje się w realizację programu cyfrowej modernizacji sądów. Docelowo ma usprawnić prowadzenie postępowań, ograniczyć liczbę błędów wynikających z ręcznego przetwarzania danych oraz poprawić dostęp do informacji potrzebnych sądom” – przewidują autorzy propozycji.

Według planów nowe przepisy miałyby wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. (PAP)

mja/ mok/